آنچه در این مطلب می خوانید
بر اساس گزارشهای رسانهای، سرعت افزایش قیمتها در ایران در هفتههای اخیر شدت یافته است و در کنار افزایش هزینهها، مردم شاهد کمبود کالاهای اساسی در بازار نیز هستند.
در این زمینه، روزنامه دولتی همشهری روز یکشنبه، ۱۲ ژانویه ۲۰۲۵ (23 دی ۱۴۰۳) گزارش داد که محصولات لبنی بار دیگر در کمتر از سه ماه افزایش قیمت را تجربه کردهاند. این گزارش تأکید کرد که در روزهای اخیر، محصولات لبنی با قیمتهای جدید به فروشگاهها و لبنیاتیها عرضه شدهاند. اگرچه افزایش قیمت در ماه ژانویه به اندازه افزایش در ماه اکتبر شدید نیست، اما افزایش مکرر قیمتها در تنها سه ماه “بسیار غیرمعمول است، چرا که قیمت محصولات لبنی پیش از این بهطور سالانه تغییر میکرد.”
روزنامه هممیهن نیز در تاریخ ۱۲ ژانویه ۲۰۲۵ (23 دی ۱۴۰۳) گزارش داد که مطالعات میدانی بازارها نشان میدهد برخی از کالاهای اساسی در کشور در روزهای اخیر با کمبود و افزایش قیمت مواجه شدهاند.
به گفته هممیهن،
“افزایش ارزش دلار میتواند اثرات چندگانه داشته باشد. دلالان ممکن است با احتکار کالاها و افزایش مصنوعی قیمتها برای افزایش سود خود، از این وضعیت سوءاستفاده کنند.”
کاهش تقاضا به دلیل افزایش قیمتها
در این گزارش، همچنین آمده است که افزایش قیمت کالاهای اساسی میتواند منجر به کاهش تقاضا شود، که این تأثیر در میان گروههای کمدرآمد حتی شدیدتر خواهد بود.
روزنامه هممیهن نگرانیهایی را مورد توجه قرار داد که مدتها توسط فعالان کارگری و کارشناسان بهداشت مطرح شده است. این روزنامه در گزارش خود نوشت:
“مطالعات نشان میدهد که مصرف کالاهای اساسی توسط گروههای کمدرآمد و حتی با درآمد متوسط نسبت به سال گذشته کاهش یافته است، و با افزایش قیمتها، این کاهش حتی بیشتر به چشم خواهد آمد.”
این موضوع نگرانیهایی را ایجاد کرده است، چون حتی طبق آمار رسمی—که بسیاری از کارشناسان آن را دور از واقعیت میدانند—بخش قابلتوجهی از جمعیت بسیار کمتر از ۲,۱۰۰ کیلوکالری روزانه موردنیاز مصرف میکنند.
بحران در عرضه و توزیع کالاهای اساسی
گزارش هممیهن جنبههای دیگری از بحران در عرضه و توزیع کالاهای اساسی را نیز بررسی کرده و اظهار داشت:
“افزایش نرخ ارز ترجیحی ممکن است برخی تولیدکنندگان داخلی را از میدان خارج کند و خطر ورشکستگی آنها را افزایش دهد.”
نویسنده این گزارش بحران اقتصادی کنونی را از دیدگاهی دیگر بررسی کرده و استدلال کرده است که افزایش ارزش دلار انتظارات تورمی را در میان مردم تقویت میکند. هنگامی که مردم انتظار افزایش قیمتها را در آینده نزدیک داشته باشند، تمایل به خرید و ذخیرهسازی کالاها پیدا میکنند، که این امر بهنوبه خود افزایش قیمتها را تشدید کرده و حتی منجر به کمبود برخی اقلام میشود.
بازتاب بحران در بازار ایران
این نکتهای که روزنامه مطرح کرده است، به وضوح در شرایط بازار ایران امروز مشهود است. مدتهاست که روغن خوراکی هم افزایش قیمت رسمی را تجربه کرده و هم بهصورت جیرهبندی توزیع میشود. علاوه بر این، آخرین گزارشهای رسمی نشان میدهد که با وجود این که بیش از ۹۰ درصد از تأمین روغن خوراکی کشور به واردات وابسته است، واردات روغن خوراکی بیش از ۳۰ درصد کاهش یافته است.
