آنچه در این مطلب می خوانید
سه کشور اروپایی (بریتانیا، فرانسه و آلمان) در سازمان ملل از ایران خواستهاند برای جلوگیری از بازگشت خودکار تحریمها سه شرط را بپذیرد، در حالی که روسیه و چین با ارائه پیشنویس قطعنامهای به دنبال تمدید توافق هستهای ۲۰۱۵ هستند. ایران این درخواستها را غیرواقعبینانه دانسته و پیشنهاد جایگزینی ارائه کرده است. این تحولات نه تنها جنبه دیپلماتیک دارد بلکه تأثیرات سیاسی اقتصادی گستردهای نیز به همراه خواهد داشت.
فشار اروپا برای اجرای مکانیزم اسنپبک
به گزارش رویترز، بریتانیا، فرانسه و آلمان روز جمعه (۲۹ اوت) در سازمان ملل از ایران خواستند سه شرط را برآورده کند تا اجرای مکانیزم بازگشت خودکار تحریمها (اسنپبک) به تعویق بیفتد. این شروط شامل موارد زیر است:
- بازگرداندن دسترسی کامل بازرسان آژانس بینالمللی انرژی اتمی به سایتهای هستهای.
- رسیدگی به نگرانیها درباره سطح و میزان ذخایر اورانیوم غنیشده.
- آغاز گفتوگوهای مستقیم با ایالات متحده.
باربارا وودوارد، سفیر بریتانیا در سازمان ملل، این خواستهها را منصفانه و واقعبینانه توصیف کرد و هشدار داد:
ایران تاکنون هیچ نشانهای از جدیت برای تحقق این شروط نشان نداده است.
واکنش ایران: شروط غیرقابل تحقق
امیر سعید ایروانی، نماینده ایران در سازمان ملل، در پاسخ اعلام کرد:
این شرایط باید نتیجه مذاکرات باشد، نه نقطه آغاز. خود آنها هم میدانند که این خواستهها قابل تحقق نیست.
او پیشنهاد کرد که به جای این مطالبات، شورای امنیت به «تمدید کوتاهمدت و فنی قطعنامه ۲۲۳۱» رای دهد؛ قطعنامهای که توافق هستهای ۲۰۱۵ را مبنا قرار داده و در ازای محدودیت بر برنامه هستهای، تحریمهای سازمان ملل و غرب را لغو کرده است.
نقش روسیه و چین
همزمان، روسیه و چین پیشنویس قطعنامهای را به شورای امنیت ارائه کردهاند که بر اساس آن، توافق هستهای برای شش ماه تمدید میشود و همه طرفها به ازسرگیری فوری مذاکرات فراخوانده میشوند. این پیشنویس هنوز به رأیگیری گذاشته نشده است.
دو متحد راهبردی ایران همچنین بخشی از مفاد جنجالی پیشنویس اولیه – که مانع اجرای مکانیزم اسنپبک توسط سه کشور اروپایی میشد را حذف کردهاند تا مسیر تصویب آسانتر شود. ایروانی این اقدام را «گامی عملی برای تقویت فرصتهای دیپلماتیک» توصیف کرد. برای تصویب این قطعنامه، حداقل ۹ رأی موافق و عدم وتوی پنج عضو دائم شورای امنیت (آمریکا، روسیه، چین، بریتانیا و فرانسه) لازم است.
بازگشت بازرسان آژانس با محدودیتها
در تحولی دیگر، بازرسان آژانس بینالمللی انرژی اتمی برای نخستین بار پس از چند ماه به ایران بازگشتهاند. همکاری ایران با آژانس پس از حملات ژوئن گذشته به تأسیسات هستهای توسط اسرائیل و آمریکا تعلیق شده بود. با این حال، رافائل گروسی، مدیرکل آژانس، اعلام کرده که ایران هنوز اجازه دسترسی کامل به سایتهای اصلی هستهای را نداده و همین موضوع ارزیابی دقیق برنامه هستهای را دشوار کرده است.
جمعبندی:
- اروپا: آغاز رسمی روند بازگشت تحریمها (اسنپبک) و تعیین سه شرط برای تعلیق آن.
- ایران: رد شروط اروپا و پیشنهاد تمدید کوتاهمدت و بدون قید و شرط توافق ۲۰۱۵.
- روسیه و چین: ارائه پیشنویس قطعنامه برای تمدید ششماهه توافق و فراهم کردن فرصت دیپلماسی.
- آژانس بینالمللی انرژی اتمی: بازگشت بازرسان به ایران با محدودیت در دسترسی.
به این ترتیب، آینده توافق هستهای ایران در گروی مذاکرات فشرده دیپلماتیک و تصمیمات شورای امنیت در هفتههای پیشرو قرار گرفته است.
