تشدید تحریم‌های آمریکا و احتمال اعمال فشار بیشتر ترامپ بر صادرات نفت ایران

پیامدهای تحریم‌های جدید آمریکا بر صادرات نفت ایران

در گزارشی تحلیلی، مجله اکونومیست (Economist) به بررسی عواقب تحریم‌های جدید آمریکا بر صادرات نفت ایران پرداخته و با اشاره به سیاست‌های سخت‌گیرانه احتمالی دونالد ترامپ (Donald Trump)، پیش‌بینی کرده است که واردات چین – که تقریباً تمامی صادرات نفت ایران را تشکیل می‌دهد – ممکن است با کاهشی به میزان یک میلیون بشکه در روز مواجه شود. صادرات نفت ایران در سال گذشته نسبت به سال ۲۰۱۸ بیش از دوازده برابر افزایش یافته و به ۱.۸ میلیون بشکه در روز رسیده بود. اما حتی پیش از احتمال بازگشت ترامپ به کاخ سفید، این روند دستخوش تغییر شد و پیش‌بینی می‌شود شدت بیشتری پیدا کند.

توقف نفتکش‌ها و تحریم‌های جدید

اکونومیست گزارش داد که در تاریخ ۲۵ نوامبر (5 آذر)، نفتکش «الوا (Elva)» که تحت پرچم کشور سائوتومه و پرینسیپ (São Tomé and Príncipe) ثبت شده بود، دو میلیون بشکه نفت خام ایران را به صورت مخفیانه در سواحل مالزی بارگیری کرد. معمولاً سفر از این نقطه به شمال شرق چین، که مقصد احتمالی است، کمتر از دو هفته طول می‌کشد. اما این بار چنین نشد. در تاریخ ۳ دسامبر (13 آذر)، ایالات متحده این نفتکش را به دلیل نقض تحریم‌ها در فهرست سیاه قرار داد. اکنون شش هفته گذشته و این کشتی همچنان در همان منطقه گرفتار است.

این تنها یک مورد نیست؛ از ماه اکتبر (مهرماه)، با تشدید اقدامات دولت بایدن علیه نفتکش‌های مرتبط با ایران، صادرات نفت خام ایران به چین – که خریدار اصلی آن است – به یک‌چهارم کاهش یافته و به ۱.۳ میلیون بشکه در روز رسیده است.

فشارهای آمریکا بر بنادر چین

دولت بایدن با هدف کاهش صادرات نفت ایران، فشارها را بر نفتکش‌هایی که نفت ایرانی را به چین منتقل می‌کنند، افزایش داده است. بنادر چین نیز به دلیل نگرانی از تحریم‌های آمریکا اکنون از پهلوگیری این نفتکش‌ها خودداری می‌کنند. در تاریخ ۶ ژانویه (17 دی)، گروه بندری شاندونگ (Shandong Port Group)، که مدیریت چند بندر بزرگ چین از جمله «چینگ‌دائو (Qingdao)» و «یانتای (Yantai)» را بر عهده دارد، اعلام کرد که نفتکش‌های تحریم‌شده توسط آمریکا اجازه پهلوگیری نخواهند داشت.

پیامدهای کاهش عرضه

کاهش عرضه باعث شده است که نفت ایران با تخفیف کمتری نسبت به نفت برنت فروخته شود. در حالی که سه ماه پیش، این تخفیف ۶.۵۰ دلار در هر بشکه بود، اکنون کاهش یافته است. افزایش قیمت نفت ایران برخی پالایشگاه‌های کوچک را از بازار خارج کرده و در نتیجه تقاضا برای نفت ایران کاهش یافته است.

تلاش ایران برای مقابله با تحریم نفتکش‌ها و چشم‌انداز اقدامات ترامپ

دولت ایران در تلاش است تا نفتکش‌های تحریم‌شده را با نفتکش‌های به‌اصطلاح «پاک» جایگزین کند. اما ناوگان سایه، که اکنون بیشتر نفت روسیه را حمل می‌کند، به قدری گسترش یافته که ممکن است تعداد کافی نفتکش برای ایران باقی نمانده باشد.

احتمال تشدید تحریم‌ها توسط ترامپ

ترامپ در چنین شرایطی وارد دفتر ریاست‌جمهوری خواهد شد. او می‌تواند با افزودن نفتکش‌ها و تاجران بیشتری به فهرست سیاه، فشارها را تشدید کند. یکی دیگر از گزینه‌هایی که تیم او در نظر دارد، هشدار به چین است که ایالات متحده بنادری را که نفت ایران را دریافت می‌کنند، تحریم خواهد کرد.

تهاجمی‌ترین گزینه، اعمال تعرفه‌های سنگین بر چین خواهد بود تا زمانی که پکن واردات نفت ایران را متوقف کند.

تأثیرات احتمالی بر بازار جهانی نفت

به گفته اکونومیست، این اقدامات می‌تواند قیمت نفت را ۵ تا ۱۰ دلار در هر بشکه افزایش دهد. اما این افزایش قیمت برای مصرف‌کنندگان آمریکایی قابل‌تحمل خواهد بود و در عین حال به نفع تولیدکنندگان نفت ایالات متحده خواهد بود.

واکنش رهبران ایران

رهبران ایران بارها اعلام کرده‌اند که اگر نتوانند نفت صادر کنند، هیچ کشوری دیگر نیز قادر به انجام این کار نخواهد بود. این اظهارات نشان‌دهنده تهدیدات احتمالی ایران برای مختل کردن بازار جهانی نفت و ایجاد بی‌ثباتی در صادرات نفت از منطقه است.